Vincent Kouters

Waarom mag je wel een kikker doden, maar niet een zwaluw? En hoe kunnen twee mensen elkaar zo erg haten als de vader en moeder van Stefan Czarniecki?

We save no lives (sla mekander op de smoel) – gebaseerd op Witold Gombrowicz’ De memoires van Stefan Czarniecki – blijft de antwoorden schuldig. Hoe je van een verwarrend verhaal een vervreemdende voorstelling kunt maken.

De Vlamingen Johan Dehollander en Dirk van Dijck en de Poolse Ryszard Turbiasz maakten in de jaren negentig furore als De vereniging van Enthousiasten voor het Reële en Universele. Absurdistisch theater maakten ze. Na tien jaar zijn De Enthousiasten terug met een wonderlijke montagevoorstelling.

Stefan Czarniecki’s levensverhaal is de rode draad. Zijn vader was een nationalistische Poolse ariër. Zijn moeder was Joods. Dat zij de verarmde aristocraat trouwde, was enkel vanwege het aanzien, want de wederzijdse walging tussen beide ouders was groot. In hun zoon keert die walging zich naar de buitenwereld. De kleurloze rat is een morele ruïne.

De fragmentarische memoires worden op fantastische wijze opgedist door Van Dijck. Hij is een fenomenaal verteller. Zijn twee lange monologen – met veel machtsvertoon en plezier uitgesproken – zijn meeslepend en kraakhelder.

Een paar gekke dansjes, rare kreten en een plat disconummer zijn bedoeld om de zware filosofische voorstelling te ontregelen. Dat lukt, zij het dat het soms wat geforceerd overkomt.

Zo is er een tergend lange scène waarin tekst op een diascherm wordt geprojecteerd en er verder niets gebeurd. Irritant en saai. Jammer ook. Nu blijft het alleen maar gissen naar wat voor moois Van Dijck met die tekst zou hebben gedaan.

We save no lives (sla mekander op de smoel) van en door De Enthousiasten. De brakke grond, Amsterdam 11 mei. Tournee in september en oktober. www.brakkegrond.nl