Vincent Kouters

Theatermaker Johan Simons heeft zondagavond de dr. J.P. van Praag-prijs in ontvangst genomen. Deze prijs wordt tweejaarlijks uitgereikt door het Humanistisch Verbond aan personen die zich in hun werk laten inspireren door het humanistische gedachtegoed. Dit jaar was het thema ‘autonomie’. Volgens de jury is Johan Simons bekroond ‘omdat hij als geen ander zich er van bewust is dat een theatermaker een morele verantwoordelijkheid heeft’. De uitreiking van de prijs vond plaats in het Muziekgebouw aan ’t IJ en werd geleid door juryvoorzitter Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. De prijs bestaat uit een beeld – een boomstam waaruit hoofden rijzen – gemaakt door de IJslandse kunstenaar Sigurdur Gudmundsson.

De jury roemde Simons’ heel eigen, maar niet per se typisch Nederlandse dramaopvatting die ook internationaal erkenning heeft gekregen. ‘Simons maakt een soort verontrustend theater dat je nog maar mondjesmaat ziet,’ aldus het juryrapport. Volgens Simons zijn ‘de terreur van het leuk zijn en het amuseren’ het theater binnengedrongen, terwijl juist ethiek het belangrijkste uitgangspunt zou moeten zijn.

Simons voelt zich verwant met het humanisme en vindt dat het een taak is van het theater om de menselijke teerheid te laten zien, zo liet hij tijdens zijn toespraak op de prijsuitreiking weten. ‘Het gaat er mij niet om een boodschap roepend en schreeuwend in die koppen te rammen. Ik wil dat de toeschouwer samen met de acteurs een gedachteoefening aangaat. Dat er voor even een verbintenis is.’

Om dat in een schouwburg voor elkaar te krijgen, is de uitdaging. Maar toch zei Simons weer naar buiten te willen, de samenleving in. Zoals hij vroeger bij zijn theatergroep Hollandia altijd theater op locatie maakte. Hij noemde als inspiratiebron de Belgische cultuurfilosoof Lieven De Cauter en diens analyse van de hedendaagse capsulaire samenleving waarin hij de opkomst van overdekte winkelcentra en gated communities signaleert. Maar wat dat concreet betekent voor Simons’ toekomstige projecten, bleef nog in het vage.

Momenteel is Simons als directeur en regisseur verbonden aan NTGent. Hij maakte daar onder andere de spraakmakende voorstellingen De asielzoeker, Platform en onlangs Oresteia, samen met Toneelgroep Amsterdam.

Na de prijsuitreiking zong actrice Els Dottermans enkele liedjes uit het door Simons geregisseerde Ik val … Val in mijn armen. Acteur Wim Opbrouck, die hierin ook meespeelt, mocht thuisblijven omdat een van zijn kinderen jarig is. Dottermans: ‘Zo humaan is Johan Simons. Als je kinderen jarig zijn, mag je van hem thuisblijven. Ik ken regisseurs waar dat niet zo is.’