Hoe ver kan theater gaan? Kan een blanke acteur met een zwart geschminkt gezicht, een aangemeten Surinaams accent en een apenmotoriek ‘zure negermoppen’ vertellen? Twijfelachtig. Wanneer dit gebeurt in The Right Thing van theatergroep Urban Myth klinken er hoorbare protestgeluiden uit het publiek.
Regisseur Jörgen Tjon A Fong gaat in deze broeierige voorstelling nadrukkelijk op zoek naar de grens van de goede smaak. Hij laat zijn acteurs een gewaagd en confronterend spel spelen met het publiek.
Een inspiratiebron was de film Do The Right Thing (1989) van Spike Lee, over raciale conflicten in een zwarte wijk in New York. Vier lelieblanke acteurs (Edo Brunner, Koen Wouterse, Margje Wittermans en Monique van der Werff) spelen in het eerste kwartier tamelijk knullig een paar scènes uit deze film na. Witte acteurs die slecht rappen en met enorme ghettoblasters lopen te zeulen: dat wringt. Maar daar blijkt het Tjon A Fong ook om te doen. Om zijn publiek het ongemak te tonen dat veel mensen voelen als ze te maken krijgen met discriminatie. Het ongemak dat dit probleem onbespreekbaar maakt.
Hierin gaat de voorstelling ver. Na de filmscènes schminken de spelers hun gezichten zwart en geven ze in deze blackface make-up een paar bijzonder platte en diep beledigende negerimitaties ten beste. Zoals de archetypische Uncle Tom-neger, tergend confronterend gespeeld door Wouterse. Een andere scène zet een stereotiep beeld neer van zwarten als ongeciviliseerde, neukende beesten. Het is komedie, maar de lach die deze scènes soms krijgen, is altijd een beschaamde.
Tussendoor vertellen de acteurs hun zogenaamd persoonlijke ervaringen met discriminatie. Deze verhalen klinken oprecht, maar staan bol van de foute opmerkingen. Gênant, maar grappig zijn Brunner die het heeft over zijn brothers, en Van der Werff in haar monoloog over ‘de zwarten die gewoon normaal zijn, blank bijna, want die zijn er ook.’
Gemor kan onmogelijk uitblijven in het gemêleerde Urban Myth-publiek. Gemoederen lopen op. Net als Spike Lee met zijn film, probeert Tjon A Fong met The Right Thing naar eigen zeggen zijn publiek te ‘verneuken’ en uit te dagen. Liever een verhitte discussie dan helemaal geen. Dat hem dit – op zijn manier – lukt, heeft de regisseur voor een groot deel te danken aan zijn moedige en uitstekende acteurs. Zeldzaam gevaarlijk ervaringstheater.
Theater Bellevue, Amsterdam, 14 maart. Tournee t/m 15 mei. www.urbanmyth.nl
Hi Vincent,
Mooie recensie, maar je kan ook even vermelden dat je het van de Volkskrant letterlijk heb overgenomen, wel zo netjes….
groet! Karina
Hoi Karina,
Dit is slechts een online archief met alle stukken die ik in de loop der tijd heb geschreven voor oa de Volkskrant. Sorry dat dat niet helemaal duidelijk was.
Dankje voor je reactie. Dat in de Volkskrant letterlijk hetzelfde stond kan kloppen. Voor die krant is deze recensie in eerste instantie ook geschreven.
Hi vincent,
Mijn excuses, dan heb ik het niet goed gelezen….ik heb het nu op onze website gezet ( http://www.podiummozaiek.nl) ‘The right thing’ speelt namelijk voor de laatste keer ( op vrijdag 15 mei)hier in Podium Mozaiek Amsterdam.
dank voor je reactie!
groet, Karina
[...] bij wat er op het toneel gebeurt. Dat leverde wel eens ongekend spannend theater op. Zoals The right thing twee seizoenen geleden, waarin rellende Marokkanen uit het publiek de voorstelling verstierden. Het bleken uitstekende [...]