Vincent Kouters

Long Day’s Journey into Night, Eugene O’Neill’s autobiografische toneeltekst, laat de tragische teloorgang van de familie Tyrone zien gedurende een eeuwigdurend lijkende dag die ze doorbrengen in hun kille buitenhuis aan de Amerikaanse oostkust. Slechts door aanzienlijke hoeveelheden alcohol of morfine tot zich te nemen, komen deze mensen de dag door. Het zit in deze familie goed fout: moeder is een junk, vader een verbitterde steracteur, de ene zoon een alcoholist en de andere heeft tuberculose onder de leden.

Maaike van Langen regisseerde de tekst bij het Nationale Toneel en heeft daarmee een degelijke en toegankelijke voorstelling op haar conto bijgeschreven. Een bewerking is het nauwelijks te noemen, want ze volgt netjes de lijn die O’Neill heeft uigezet. Hooguit is er wat tekst geschrapt. Net als in De Wilde eend van Ibsen, die ze eerder dit seizoen bij de Theatercompagnie regisseerde, is de aankleding minimaal: voor Van Langen geen gekke regisseursideetjes of andere geforceerde stijlbreuken om te verhullen dat het hier om een zeventig jaar oud toneelstuk gaat.

Bijna elke vorm van beeldtaal ontbreekt, want Van Langens mantra is andermaal: tekst, tekst, tekst. Ze zet gewoon alle acteurs in een nagenoeg lege ruimte – op een harmonium en een berg speelgoed na – en laat ze twee en een half uur lang acteren op de toppen van hun kunnen. Maar Van Langen is dan ook een acteursregisseur bij uitstek. Ze zet haar acteurs aan tot een precieze en doordachte manier van spelen. En dat maakt het stuk uiterst genietbaar.

Ze kon beschikken over een sterke groep acteurs. Jaap Spijkers en Ariane Schluter spelen vader en moeder Tyrone en Tijn Docter en Vincent Linthorst hun zoons. Rosa Mee maakt de cast compleet met een mooie kleine rol als Cathleen, de Ierse volksliederen zingende huishulp.

Vooral Spijkers weet een goede balans te vinden tussen het alcoholische en aanstellerige zelfbeklag van de verbitterde acteur die James Tyrone nu eenmaal is en een oprechte deemoedigheid als het gaat om zijn zieke zoon en vrouw. Treffend is ook Tijn Docter, als de Baudelaire citerende zoon Edmund, die zeer ingetogen zijn pijn onder woorden brengt.

Alle familieleden verwijten elkaar voortdurend hun eigen ellende. De moeder ziet in haar zoon de oorzaak van haar morfineverslaving, en de drankzucht van de van oorsprong Ierse Tyrones, blijkt afkomstig te zijn van opa Tyrone. Het is natuurlijk O’Neills naturalistische visie die hier duidelijk naar voren komt – het idee dat ieders lot onontkoombaar bepaald is door zijn afkomst. Iets wat zelfs de personages onderkennen. Dat maakt het ook zo tragisch: als je toch al denkt te weten dat het slecht gaat aflopen, waarom zou je dan niet gaan drinken? Zelfs al is juist die drank de oorzaak van alle ellende.

NT-gebouw, Den Haag, 10 mei. Daar te zien t/m 7 juni. Volgend seizoen tournee. www.hnt.nl