Vincent Kouters

‘Voor het eerst heb ik gevoel dat het er iets toe doet, als ik dood ga,’ schreef de 23-jarige vredesactiviste Rachel Corrie in haar dagboek. Ze kreeg gelijk. In de voorstelling Mijn naam is Rachel Corrie, vertelt theatermaakster Laura van Dolron (1976) haar tragische verhaal.

Volgens Van Dolron was Rachel Corrie gewoon een Amerikaans tienermeisje dat heel de dag op haar kamer zat tussen allemaal vieze onderbroeken. Een beetje mensenschuw was ze. Ze wilde misschien schrijver worden. Rachel besloot naar de Gazastrook te vertrekken om daar Palestijnse burgers te helpen. Toen daar een bulldozer van het Israëlische leger Palestijnse huizen dreigde plat te walsen, wierp Rachel zich op als levend schild, met fatale afloop.

Van Dolron vertaalde en speelt nu bij het Noord Nederlands Toneel de controversiële theatertekst, die Britse acteur Alan Rickman en journaliste Katherine Viner samenstelden uit Corrie’s dagboeken en e-mail. De opvoering ervan veroorzaakte destijds in Engeland veel commotie vanwege Rachels uitgesproken anti-Israëlische sentimenten. In Amerika werd het stuk zelfs afgelast.

Van Dolron denkt niet dat zoiets in Nederland zal gebeuren. ‘Ik wil niet zozeer de Palestijnse zaak verdedigden. Ik wil dat mensen Rachel leren kennen als een gevoelige tiener die op zoek is naar een eigen identiteit. Ze is een van die rijke middenklasse-meisjes dat denkt dat ze naar de derde wereld moet om hun leven zin te geven. En ja, ze wordt er gelukkig van om daar te zijn en om daar mensen te kunnen helpen. Is dat fout? Ik denk het niet. Het maakt haar juist interessanter, menselijker en niet zomaar een martelaar.

Martelaarschap vindt Van Dolron interessant. ‘Anne Frank bijvoorbeeld, dat dagboek van haar is ook geen literatuur. Maar zij is opeens heel belangwekkend geworden omdat ze gestorven is, net als Rachel. Waren hun verhalen ook zo ontroerend geweest als ze niet waren gestorven? Dat vind ik een fijne immorele vraag om te stellen, maar die vraag past dus helemaal niet in dit stuk. Het is eerder een thema dat ik mijn eigen werk zou aanspreken.’

Met haar eerdere – eigen geschreven – voorstellingen ontwikkelde Van Dolron een compleet eigen theatervorm, waarin veel stijlelementen uit het cabaret terugkomen. Walden Revisited en Laatste Nachtmerrie bijvoorbeeld zijn een soort metatheater: het gaat in deze voorstellingen heel expliciet over het proces dat aan theater maken en acteren ten grondslag ligt. Van Dolron: ‘Rachel Corrie is anders. Als ik het vergelijk met mijn eerdere werk is deze voorstelling veel minder gecompliceerd. Er is alleen het keurslijf van die monoloog. Daar moet ik mezelf in zien te vinden.’

Dat betekent vooral: een stuk minder relativerende grappen en grollen. Van Dolron staat nu als Rachel op het podium en niet als zichzelf, hoewel het verschil klein blijft. Zonder opsmuk vertelt ze Rachels relaas. Het contrast hierin tussen het sentimentele gemijmer van een tienermeisje en de rake observaties vanuit Rafah, Palestina is zeer effectief en maakt een aangrijpend verhaal.

‘Misschien zal ik in een volgende voorstelling weer de vloer aanvegen met martelaars. Ieder thema dat ik behandel, wekt bij mijzelf na een tijdje ook een bepaalde weerstand op. Normaal gebruik ik dat direct in de voorstelling. Nu niet. Dat meisje heeft zelf genoeg te zeggen. Daar hoef ik niet nog eens doorheen te tetteren met mijn eigen ideeën. Ik heb liever dat iemand na afloop denkt: ja man, dat kan ook. Je kunt natuurlijk ook gewoon besluiten om een of andere droom te volgen.’

Mijn naam is Rachel Corrie is te zien t/m 3 november bij het Noord Nederlands Toneel in De Machinefabriek in Groningen. www.nnt.nl