Vincent Kouters

Van de pelikaan wordt gezegd dat ze haar jongen uit liefde soms zo hard aan de borst drukt, dat deze stikken. Om ze daarna weer tot leven te wekken met het bloed uit haar borst. August Strindberg gebruikte dit beeld in zijn symbolistische toneeltekst De pelikaan waarin een moeder in haar ijdele zoektocht naar geluk haar kinderen compleet vermorzelt. Olivier Provily ensceneert nu bij Het Zuidelijk Toneel deze duistere tekst op zijn bekende sombere wijze.

Met zijn overijverige experimenteerdrift in kale en afstandelijke voorstellingen als Fragmenten en Lichaam maakte Provily zich als vaste regisseur bij Het Zuidelijk Toneel niet bij iedereen geliefd. Ruzies, botsende karakters en onoplosbare artistieke meningsverschillen maakten de samenwerking met artistiek leider Matthijs Rümke uiteindelijk onmogelijk en Provily werd ontslagen. De Pelikaan is zijn laatste voorstelling bij Het Zuidelijk Toneel.

En, zoals dat gaat, misschien ook wel zijn beste. Zoals Provily vorig jaar al liet zien met een prachtige regie van Jon Fosses De nacht zingt zijn eigen lied heeft hij een gave voor beklemmend en intiem teksttoneel in de kleine zaal. Ook De pelikaan kan hiertoe gerekend worden.

Een grotesk familiedrama voltrekt zich kort na de dood van de vader. In een nagelaten brief aan zijn zoon (Marcel Osterop) doet hij een boekje open over het onbetamelijke gedrag van de moeder van het gezin (José Kuijpers). Over hoe zij haar kinderen verwaarloosde. Langdurige ondervoeding heeft bij hen geleid tot een ziekelijke gesteldheid en, in het geval van de dochter, onvruchtbaarheid. De kinderen zinnen op wraak.

Het podium wordt in tweeën gedeeld door een grote doorzichtige wand. Daarachter zitten de acteurs te wachten tot ze op mogen en bespeelt Nina Hitz haar cello. De kleine kale ruimte die overblijft voor de wand is de salon waar alle scènes zich afspelen en waar de moeder zich verschanst heeft. Haar pogingen om contact te zoeken met de compleet van haar vervreemde kinderen zijn schrijnend om te zien.

Dit komt mede door het subtiele spel van Kuijpers waarmee ze de voorstelling draagt. Ook Osterop is perfect als de getroebleerde piano spelende zoon. Dit staat jammer genoeg tegenover het soms wat houterige acteerwerk van Annelien van Binsbergen en Jan-Paul Buijs als de dochter en haar man. Maar met dit duistere kunstwerk bewijst Provily eens te meer dat hij excelleert met een goede tekst in handen. Maar dat is vooralsnog in de kleine zaal.

De Pelikaan van August Strindberg door Het Zuidelijk Toneel, regie Olivier Provily. Plaza Futura, Eindhoven, 5 april. Tournee t/m 31 mei