Wat mensen niet weten, is voer voor de fantasie. Dat lijkt het uitgangspunt van Judith Herzberg te zijn geweest bij het schrijven van de toneeltekst Thuisreis. Zoals zo vaak is Herzberg, van oorsprong dichteres, spaarzaam met woorden.
De twee verhalen waaruit Thuisreis bestaat, draaien in essentie om dezelfde man. Hij was een vader of een vriend voor de een en een tweelingbroer voor de ander. Deze zonderlinge einzelgänger is ooit verdwenen uit het leven van de vijf personages en veel meer komen we eigenlijk niet over hem te weten. Behalve dan dat hij iemand was die ‘veel heeft meegemaakt in zijn leven’.
Hoe zijn afwezigheid de levens van deze mensen heeft bepaald, is wat Thuisreis laat zien. Het is de eerste voorstelling die Het Nationale Toneel speelt in het gloednieuwe en eigenlijk nog onaffe NT-Gebouw naast de Schouwburg.
Een van de twee verhalen laat een moeder en dochter zien die van elkaar vervreemd zijn. Niet zo gek, want de moeder, een bekend en gevierd zangeres, gedraagt zich als een onuitstaanbare diva. Ze teistert haar dochter en assistente met klaagbedes over al het lawaai om haar heen en is voordurend met zichzelf bezig.
Tegelijkertijd zien we Arthur en Ricky, ooit goede vrienden, die elkaar na lange tijd weer ontmoeten – vlak na de dood van Arthurs tweelingbroer. Het contrast tussen de twee is groot. Ricky meent dat alles in de wereld te koop. Hij handelt in kunst en betaald voor seks. Arthur is een man met een geweten en dat speelt hem voortdurend parten.
Een van de redenen dat vooral de scènes tussen de twee mannen zo goed werken, is dat het mooie subtiele spel van Stefan de Walle als Arthur zo ongelofelijk goed op zijn plaats is in dit tragikomische toneelstuk van Herzberg. Zonder ook maar een moment zwaar op de hand te worden, weet De Walle de tragiek van de rouwende Arthur voelbaar te maken met een verloren gezichtsuitdrukking of een willekeurig handgebaar. Zijn relativerende spel is een perfecte aanvulling op Herzbergs aardse taalgebruik.
Ook regisseuse Alexandra Koch weet goed hoe je sobere taal vertaalt naar spannend theater. Na eerder teksten van Esther Gerritsen en Jon Fosse geregisseerd te hebben, is deze rustige en degelijke enscenering van Herzbergs tekst een logisch vervolg.
Het einde – het moment waarop de twee verhaallijnen elkaar ontmoeten – is helaas nogal vaag of, beter gezegd op meerdere manieren te interpreteren. Onuitgesproken verlangens en gevoelens blijven onuitgesproken. Er verandert natuurlijk niets. Maar de fantasie is geprikkeld.
Thuisreis van Judith Herzberg door Nationale Toneel, regie Alexandra Koch. NT Gebouw, 27 september 2007. Te zien t/m 4 november. www.nationaletoneel.nl
Schrijf hieronder een reactie of trackback vanaf je eigen website.
RSS voor reacties.
Wees vriendelijk. Over dit bericht graag. Geen spam.