Vincent Kouters

Op de flyer van Hummelinck Stuurmanproductie De Batavia stonden oorspronkelijk maar liefst drie grote namen waar je uiteindelijk een streep door kon trekken. Kees Hulst, Georgina Verbaan en Vera Mann gaven allen om uiteenlopende redenen hun rol terug en werden vervangen door minder bekende acteurs. Maar een gedecimeerde sterrencast is misschien wel het beste wat De Batavia kon overkomen. In plaats van topzwaar sterrentoneel, staat er nu een prettig pretentieloze komedie, waar het plezier aan alle kanten vanaf straalt.

Marcel Otten, vooral bekent als toneelvertaler, schreef de lichtvoetige tekst van dit 17e eeuwse schipbreukdrama. Hij lardeert het in essentie gruwelijke verhaal over de schipbreukelingen van het gezonken VOC-schip en de ontberingen die ze moeten lijden op een onbewoond eiland met een fikse portie humor, ongein en woordspelingen.

Otten gaat hierbij uit van wat geschiedkundige bronnen zeggen over dit waargebeurde verhaal. De Batavia is voor de verandering niet gebaseerd op een grote klassieker uit de Nederlandse literatuur, zoals alle andere voorstellingen uit het zogenaamde ‘koloniale vijfluik’ van Hummelinck Stuurman. Met eerder Max Havelaar, De Stille Kracht en Van oude mensen en volgende jaar ten slotte Heren van de Thee. Otten en regisseur Ignace Cornelissen konden dus vrijelijk hun gang gaan. Ze hebben het wijselijk luchtig gehouden.

Evenals Marc Klein Essink, die bijzonder veel lol lijkt te hebben in zijn hoofdrol. De acteur en tv-presentator speelt Jeronimus Corneliszoon, de onderkoopman op de Batavia die zich ontpopt als een volstrekte bad guy. Klein Essink doet dat aanstekelijk en met de nodige flair.

Op het eilandje waar de bemanning van de Batavia aanspoelt, dreigt aanvankelijk totale anarchie te ontstaan in de strijd om de voorraden. Totdat deze JC, een dictator in de dop, zichzelf benoemt tot kapitein-generaal. Dit plan, dat geboren leek uit ware overlevingsdrang, leidt al snel tot ontembare grootheidswaanzin, met een moorddadige machtstrijd als gevolg.

De voorstelling kent wel degelijk zijn inzakmomenten, maar nooit als Klein Essink voor op het podium staat. Of de uitstekende Hein van der Heiden of Bill van Dijk als respectievelijk de jolige commandeur van het VOC-schip (die vrolijk de bemanning in de steek laat) en de blinde (en zingende) bewaker van de voedselvoorraden. Rollen van Ella van Drumpt en Cas Jansen vallen daarbij in het niet.

En ook al is ten slotte de afronding van het verhaal een tamelijke aanfluiting, er valt genoeg te lachen, of grinniken, in deze snel geregisseerde, lekker expressief gespeelde en net niet doldwaze overlevingsstrijd op leven en dood.

Leidse Schouwburg, 18 oktober. www.humstu.nl