Vincent Kouters

Euripides’ Medea mag dan wel de bekendste en meest gespeelde vrouwelijke kindermoordenaar zijn uit de theaterliteratuur, ze is niet de enige. Terwijl op dit moment bij het Haagse Nationale Toneel Ariane Schluter een memorabele Medea speelt, geeft collega-actrice Isabella Chapel even verderop in dezelfde stad bij Toneelgroep De Appel gestalte aan haar moderne pendant.

In Orgia, een toneelstuk van de Italiaanse schrijver en regisseur Pier Paolo Pasolini, sluiten een man en vrouw een zelfmoordpact. De man is ervan overtuigd dat er geen grotere daad van rebellie bestaat tegen de gevestigde orde en tegen de onderdrukking van het ‘anders zijn’. Het merendeel van Pasolini’s stuk bestaat uit een ernstige, filosofische discussie tussen de twee echtelieden, waarin hij haar probeert over te halen zichzelf en haar twee kinderen van kant te maken. Deze Appelvoorstelling in regie van David Geysen slaagt er helaas nauwelijks in om die radicale, antimaatschappelijke opvatting inzichtelijk te maken.

De dialoog tussen man en vrouw wordt ingeleid door de door Bob Schwarze gespeelde man, als deze zich net heeft verhangen. In dit kritieke moment tussen leven en sterven presenteert hij een terugblik op zijn leven – van de seksuele uitspattingen tot en met de meest burgertruttige momenten op de bank. Maar van deze hele geschiedenis, die de grillige logica van een nare koortsdroom volgt, blijft uiteindelijk te veel onduidelijk. Ruim twee uur duurt de zit, die allengs zwaarder wordt. Ondanks een neurotische regie van Geysen en een prijzenswaardige overgave van de drie acteurs, is het een taai en zeurderig stuk.

Dit komt in de eerste plaats door het gedragen, symboolzwangere taalgebruik van Pasolini. De manier waarop hier over leven, dood en seks wordt gepraat, is zo ver verwijderd van het alledaagse dat de tekst in feite ondoordringbaar wordt. De vertaling van Alain Pringles klinkt als een tergend lang en vermoeiend stuk poëzie.

Zelfs de gestileerde erotische en gewelddadige scènes kunnen dan van Orgia geen opwindende vertoning meer maken. De onderbroeken vliegen in het rond en Chapel en stagiaire Sofieke de Kater kruipen regelmatig naakt over het houten podium rond, terwijl harde muziek de duistere erotiek tevergeefs kracht bij probeert te zetten.

Uitzonderlijk is dat Chapel te midden van deze impotente beeldenstorm en onbegrijpelijke tekst wel de aandacht blijft trekken met sterk spel. Toch kan ook zij niet verhelpen dat Orgia – waarin echte tragiek of herkenbare emoties ontbreken – gewoon geen Medea is, een tragedie die Pasolini overigens een jaar nadat hij Orgia schreef, verfilmde.

Appeltheater, Den Haag, 6 december. T/m 31 januari. www.toneelgroepdeappel.nl