Vincent Kouters

Als titelheld van Odysseus eindelijk opkomt, zijn er al bijna twee uur van de voorstelling verstreken. Op zich niet erg, want we hebben nog zeker zeven uur te gaan in deze theatermarathon. Maar wel tekenend voor de manier waarop regisseur Aus Greidanus de snuggere Griekse koning uit Homerus heldendicht Odyssee wil belichten: vanuit een weids perspectief.

Odysseus wordt hier niet als held, maar als mens voorgesteld. Naast het tamelijk rooskleurige beeld dat Homerus van de man schetst, speelt hij vaak een veel grimmigere rol bij andere Griekse dichters als Sophokles en Euripides. Deze bronnen zijn ook gebruikt. Zo kan het gebeuren dat Telemachos, Odysseus’ zoon, in het eerste van de zes delen waaruit de voorstelling bestaat allerlei tegenstrijdige verhalen en berichten hoort over zijn vader.

Odysseus is een opeenstapeling van een grote hoeveelheid verhalen over de titelheld, met evenzoveel vertellers. 9 uur duurt het. Dit natuurlijk in navolging van Tantalus, de marathonvoorstelling die De Appel in 2004 speelde. Van die 9 uur kijkt het publiek er trouwens maar 6 daadwerkelijk naar acteurs op een toneel en gaan er maar liefst 3 op aan pauzes. Een publiekssucces lijkt ook voor Odysseus onafwendbaar, met al een hoop uitverkochte voorstellingen en een uitgebalanceerd verhaal dat zich beweegt tussen de duistere atmosferen van de Hades (het dodenrijk) en de felle kluchterige kleuren op het eiland van de Faiaken, waar Odysseus aanspoelt.

In grote lijnen volgt Odysseus dus Homerus’ Odyssee. Hierin verlaat Odysseus zijn vrouw Penelope en zoon Telemachos om te gaan vechten in de Trojaanse oorlog. Hij wordt geroemd om zijn vindingrijkheid – hij bedacht de truc met het paard. Alleen duurt de thuisreis veel langer dan gedacht: 10 jaar op precies te zijn. Poseidon, god van de zee, heeft het op Odysseus voorzien en zorgt ervoor dat hij van eiland naar eiland dwaalt, waar hij ettelijke beproevingen moet doorstaan.

In het tweede deel van Greidanus’ bewerking ontmoet Odysseus zo de verleidelijke tovenares Kirke (Judith Linsen), bij wie hij een jaar lang als minnaar verblijft. In het daaropvolgende hoofdstuk bezoekt hij de Hades, waar de schimmen van legerleider Agamemnom (Hubert Fermin) en held Achilles (Aus Greidanus) hem confronteren met zijn daden. De dreigende toon en de mooie donkere aankleding geven deze delen een spanning en urgentie die later in het stuk helaas niet meer gehaald wordt. Ze bevatten de beste momenten van de voorstelling.

Hugo Maerten is hier als Odysseus ook flink op dreef als het constant wedijverende en opvliegerige mannetje dat hij eigenlijk is. Sowieso levert Maerten in deze voorstelling een krachttoer, Odysseus waardig. Vele andere bekende Appel-acteurs, zoals Sacha Bulthuis en David Geysen, spelen daarnaast een grote verscheidenheid aan dubbelrollen. Daarvan springt Hubert Fermin er in het bijzonder uit, door zijn consequent opvallende inkleuringen van rollen. De pafferige Menelaos en de nichterige Apollo, gemodelleerd naar modeontwerper Karl Lagerfeld, zijn onvergetelijk.

Op de helft van de voorstelling (rond 6 uur) mag er uitgebreid gelachen worden tijdens de enscenering van een godenvergadering op de berg Olympos. De acteurs weten wel weg met de kleinzielige ruzietjes en grove bekvechterij waar deze absolute machthebbers zich van bedienen.

Maar dat de boog niet altijd gespannen kan staan, bewijzen de laatste delen, waarin dialogen soms maar een beetje voortkabbelen. Met name het vijfde deel, op het eiland Scheria, is grappig noch spannend. Beetje zonde van de tijd.

Uiteindelijk doet Odysseus gewoon wat beloofd wordt: een belevenis van formaat leveren. Een dergelijke overdonderde theaterervaring, is tamelijk uniek en verdient het om gezien te worden. Ook omdat alles tot in de puntjes verzorgt is, met als hoogtepunt het majestueuze Griekse decor met z’n marmeren muren en vloeren, twee zwembaden en drie balkons.

Appeltheater, 23 december. Daar te zien t/m 1 juni 2008. www.toneelgroepdeappel.nl