De Turkse Fatma ziet met lede ogen toe hoe de wereld verloedert, haar kleinkinderen voorop. De ene is gescheiden en drinkt, een ander noemt zich communist en de jongste draagt zelfs spijkerbroeken. Het zijn de jaren 80 in een toeristische badplaats in Turkije en de verhoudingen tussen de nationalistische traditionelen en de linkse, verwesterde Turken staan op scherp.
Dit is de achtergrond waartegen auteur Orhan Pamuk in Het huis van stilte (1983) een episch familieverhaal vertelt. Mirjam Koen regisseert nu een degelijke toneelbewerking van deze roman bij haar Onafhankelijk Toneel.
De voorstelling is in ieder geval geen statige boekbewerking geworden. Dat mag ook wel met een vijftienkoppige cast en veel live muziek. Daarentegen duurt het drie en een half uur en dat leidt een enkele keer tot wijdlopigheid.
Een effectieve vondst is het wel om de personages al hun gedachtes uit te laten spreken via een zendmicrofoon. Zo ontstaan er voice-overs en hoeft de handeling op het toneel niet onderbroken te worden.
Verschillende verhaallijnen doorkuisen elkaar. Er zijn de kommervolle herinneringen van Fatma (Marlies Heuer) aan haar overleden man, een radicale wetenschapsman die het waagde God af te wijzen en Darwin ervoor in de plaats te stellen. Daarnaast zien we de lotgevallen van Fatma’s kleinkinderen en van haar bediende Recep (Bert Luppes).
En dan is er nog het tragische geval Hassan (Sadettin Kirmiziyüz). Deze jongen wordt gedwongen te kiezen tussen zijn geliefde, de Westerse Nilgün, en zijn nationalistische vrienden. Met dramatische gevolgen.
Door hun acteerspel geven vooral Heuer en Luppes Het huis van de stilte een ontroerende tragiek mee. Luppes balanceert als de overmatig serviele Recep knap op het randje van komedie. Heuer maakt van de onuitstaanbare oma Fatma iemand die toch compassie verdient.
De scènes met de groep jongeren zijn minder helder. De kliek personages is soms onontwarbaar. Sommigen zijn volstrekt overbodig. Daarnaast worden de verliefdheden nogal langdradig uitgespeeld. In deze scènes had Janine Brogt, die het boek bewerkte tot toneeltekst, selectiever te werk kunnen gaan.
En ander opzienbarend element is de acterende muzikant Erik van der Horst, die aan de rand van het podium tussen een batterij instrumenten zit. Hij siert de voorstelling op met zijn vagelijk Turks klinkende alternatieve nummers. Soms bijgestaan door buikdanseres Diren Derya Cancote. Dergelijke details maken de goede sfeer.
OT Theater, Rotterdam, 20/2. Tournee t/m 1/5: www.ot-rotterdam.nl
Reacties
Powered by Facebook Comments