Vincent Kouters

'Ik zou zo graag willen dat er meer was. Maar meer is er niet.'

Actrice Irene Slotboom spreekt in Lichaam, de nieuwe voorstelling van Olivier Provily bij het Zuidelijk Toneel, over haar angst om zichzelf bloot te geven en te ontdekken dat er verder niets meer is. Het zou evengoed kunnen gaan over de voorstelling zelf, waarin Provily met bijzonder weinig middelen de menselijke eenzaamheid analyseert en tentoonstelt.

Zes acteurs – dezelfde groep waarmee Provily vorig jaar Fragmenten maakte – geven gestalte aan de lichamen in Lichaam. Deze voorstellingen zijn qua vorm sterk aan elkaar verwant. Lichaam is ook een montagevoorstelling die vanuit improvisaties tot stand is gekomen en waarin opnieuw lange stiltes en korte banale gesprekjes uit het dagelijks leven elkaar afwisselen. Het enige verschil is dat de kaalslag nu zo mogelijk nog groter is.

Drie zwarte muren rond het grote podium benadrukken een waanzinnige leegte. Door de acteurs consequent van de zijkant te belichten, krijgen ze monsterlijk grote schaduwen. Het spel van die schaduwlichamen op de vloer en op de muren is prachtig gestileerd.

Hoe mensen zich voortbewegen in die enorme leegte. Dat moet Provily's uitgangspunt zijn geweest. In een aantal scènes – sommige kort, een paar tergend lang – zijn twee soorten personages te ontdekken. Zij die alleen zijn en zij die zich in een groep bevinden en tevergeefs contact proberen te leggen met anderen. Hoe al die personages hun eenzaamheid beleven, is altijd terug te zien in het lichaam van de acteur.

Thomas Oerlemans die een intieme dans met zichzelf uitvoert of Nanette Edens die in de sterke openingsscène onbeschaamd en mechanisch haar lichaam tentoonstelt. Door continu de verschillende delen van het lichaam te benoemen en benadrukken, blijft altijd de acteur zichtbaar als bezitter van dat lichaam. Die stelt zich daarmee uiterst kwetsbaar op en daar is lef voor nodig.

Een enkele keer wordt de irritatiegrens overschreden. Twee jankende en krijsende meisjes die verdwaald zijn in de grote leegte, de tientallen minuten durende scène waarin de acteurs om de beurt een pose aannemen voor een raam, even krijgt een deel van het publiek het te kwaad en wordt de zaal rumoerig. De spanning is verdwenen.

Hoe traag en minimalistisch Provily op zijn ergst ook kan zijn, zo nu en dan verrast hij je met een beeld dat werkelijk beklijft. Niet omdat het zo mooi is of domweg choquerend. Maar gewoon vanwege de herkenbaarheid en oprechtheid die er van uitgaan. Dat kan je weinig vinden. Maar meer is er niet.

Lichaam door het Zuidelijk Toneel, regie Olivier Provily. Parktheater Eindhoven, 2 februari. Tournee. www.hzt.nl