Vincent Kouters

Toneelgroep Oostpool gaat dit jaar op Oerol in première met Ksztalt, een lastig te doorgronden collagevoorstelling naar het werk van de Poolse schrijver Witold Gombrowicz. De 6 spelers werkten voor deze voorstelling als een collectief zonder regisseur dat gezamenlijk de favoriete teksten, verhalen en oneliners van de absurdistische Pool aan elkaar heeft geregen.

Gombrowicz staat vooral te boek als een serieus en onverschrokken denker, met zinnen als: ‘Iedereen misvormt de ander, terwijl hij door hem misvormd wordt’, het motto van deze voorstelling. En met dondermonologen over luie kunstenaars en ijdele kunstcritici.

Lard Adrian, Ali Ben Horsting, Maria Kraakman, Stefan Rokebrand en Erik Whien maken er desondanks een vermakelijke revue van, in de protestantse kerk van Midsland waar ze Ksztalt opvoeren. Niet plat, maar wel toegankelijk, een tikkeltje ironisch en af en toe lekker uitbundig.

Hoogtepunt is de poppenkastuitvoering van Gombrowicz’ Yvonne, een grimmig sprookje over een oerlelijk meisje dat door de kroonprins voor de lol versiert wordt, maar uiteindelijk het hele koningshuis tot wanhoop drijft, omdat ze niets zegt en dus ook niet in hun gemene spelletjes trapt. Het is een vervreemdend vormexperiment – geleidelijk gaan de Oostpool-acteurs steeds meer lijken op de poppen die ze bespelen. Uiteindelijk verdwijnen die poppen zelfs en spelen de acteurs de houten klazen die ze even daarvoor nog in hun handen hadden. De vraag die ze zo oproepen is door wie de acteurs nu eigenlijk bespeeld worden. Slim theater.

Minstens zo geestig, maar ook wat gemakzuchtiger is de muzikale komedie Hark en Sleg van Productiehuis Rotterdam, door John Buijsman en Rogier Philipoom gespeeld in een oude boerenschuur in het Terschellingse dorp Formerum.

Deze door Peer Wittenbols geschreven komedie gaat over twee bokkige boertjes, broers, die hun leven lang nog geen stap buiten de omheining van hun erf hebben gezet. Ze zitten heel de dag voor hun schuur op met botten versierde leunstoelen, het jachtgeweer binnen handbereik, elkaar te voeden in hun angst voor alles wat van buiten komt. Al zodra de een moet plassen, slaat bij de ander de verlatingsangst snoeihard toe.

Het is een origineel idee, waarin zeker ook een actueel probleem te herkennen is, maar de makers hebben er voor gekozen om dat niet te benadrukken en er gewoon een jolig countryfestijn van te maken. Buijsman en Philipoom worden begeleid door een swingende hillbillyband en ze zingen komieke americana. Leuk op Oerol, maar waarschijnlijk pas echt op zijn plek op de Parade, waar de lieve, met hun onderbuik communicerende broertjes Hark en Sleg de rest van de zomer te zien zullen zijn.

Festival Oerol: Ksztalt door Toneelgroep Oostpool en Hark en Sleg door Productiehuis Rotterdam. Terschelling, 11 t/m 20 juni: www.oerol.nl