Vincent Kouters

Hij is groot, hij is dik en hij is bruut. Jack Wouterse speelt een heftige koning Lear in een al even beestachtige enscenering van Koning Lear bij het RO Theater. Nu lijkt Wouterse (1957) nog best jong voor de rol van de meer dan 80 jaar oude en seniele vorst uit deze veelgespeelde tragikomedie van Shakespeare. Maar in Alize Zandwijks ruwe bewerking is de grote man met zijn uitzonderlijke droogkomische talent perfect gecast. Wouterse is een ontzaglijke Lear in een bijzonder evocatieve voorstelling.

Saai wordt het nooit. Zo heeft Zandwijk de groteske karaktertrekjes van ieder personage tot buitensporige proporties uitvergroot. Ze heeft dat karikaturale doorgevoerd in de van industriële bouwmaterialen gefabriceerde kostuums, de vlammende make-up en het soms expres houterige spel van de acteurs.

Lears oudste twee dochters Goneril en Regan (Fania Sorel en Esther Scheldwacht) zijn in twee monsterlijke heksen veranderd. Op schaamteloze wijze proberen ze in de eerste scène hun vader van hun onoprechte liefde te overtuigen. Hilarisch dieptepunt: Regan die Papa (‘ik hou steeds meer van jou’) van Stef Bos zingt. Lears jongste dochter en lieveling Cordelia – die hij desondanks verbant als zij hem niet naar de mond praat – zeult voortdurend een enorme teddybeer met zich mee.

Het bijbehorende verkrampte acteerspel wordt mede veroorzaakt door twee krap bemeten plateaus waarop de acteurs moeten spelen. Ze kunnen slechts op een rijtje naast elkaar staan. Dit sobere deel, waarin alle aandacht uit gaat naar het vette acteerwerk van de grotendeels uitstekende acteurs, is het betere deel van de voorstelling.

Als dan na ruim een uur de storm losbarst, veranderd de komische toon in een ernstiger geluid. Het grote doek gaat eindelijk open en onthult een enorme podiumbrede trap die tot aan de nok van schouwburg reikt en een grote windmachine die handmatig moet worden aangezwengeld.

De voorstelling wordt duisterder. Lear wordt waanzinnig en dwaalt in zijn onderbroek over de nachtmerrieachtige trap. Acteurs kruipen met dierenkoppen op over het podium. En alle intriges staan op scherp. Het wordt soms behoorlijk chaotisch en verwarrend. De surrealistische beelden die Zandwijk ons voorschotelt zijn mooi onheilspellend, maar komen de duidelijkheid van alle toch al ingewikkelde verhaallijnen niet ten goede.

Ook de nar houdt vanaf dat moment zijn brutale mond. Jammer, want die twijfelachtige narrenrol is erg komische ingevuld door Lukas Smolders. Hij speelt hem met veel ironie en relativering. ‘Mag ik u Jack noemen?’ vraagt de nar aan Lear. Het is Lears vertrouweling en enige vriend. Door Smolders fijnzinnige spel is dit figuur werkelijk ontregelend. Dat dit niet altijd zo is, bewees de platte interpretatie die Eva van der Gucht van de nar gaf in die andere Lear die op dit moment in de theaters te zien is.

Bij de Maastrichtse theatergroep Het Vervolg regisseerde Léon van der Sanden onlangs namelijk een andere, meer ingetogen en daardoor uiteindelijk iets heldere voorstelling met Rik van Uffelen als Lear. Het zijn twee totaal verschillende interpretaties van dezelfde tekst. Een degelijke van Het Vervolg en een stoutmoedige van het RO Theater. Van Uffelen maakte van Lear een dementerende en gebroken oude dwaas. Jack Wouterse speelt hem als een waanzinnig geworden bruut. Ze hebben allebei gelijk.

KVS Brussel, 20 oktober. Daar tot 3 november. In Rotterdamse Schouwburg van 7 tot 18 november. www.kvs.nl www.rotheater.nl