Vincent Kouters

Een theatervoorstelling van een film van een theatervoorstelling. Dat is Hamlet van het New Yorkse theatergezelschap The Wooster Group. Shakespeares tekst over de koningszoon Hamlet die de moord op zijn vader niet kan vergelden, is een van de meest opgevoerde in de Westerse theatergeschiedenis. Juist die schier eindeloze herinterpretatie van deze tekst is nu het onderwerp van deze heftige bewerking.

Het begint nog rustig. Acteur Scott Shepherd zit op een podium vol videoapparatuur en beeldschermen en kijkt geïntrigeerd naar een oude filmopname van een Broadway-opvoering van Hamlet met Richard Burton. Hij spoelt vooruit en weer terug. Imiteert eens wat van de theatrale handbewegingen van Burton. Plots lopen links en rechts acteurs het podium op. Ze gaan precies zo staan als de acteurs op de film. En dan wordt in de volgende drie uur nagenoeg de hele film nagespeeld.

De klassieke opvoering door Burton uit 1964 is het uitgangspunt voor deze Wooster-Hamlet. Het unieke aan die oude versie is dat de voorstelling destijds met niet minder dan zeventien camera’s is opgenomen en gemonteerd tot een soort theaterfilm. Aan de hand van deze film reconstrueert regisseur Elizabeth LeCompte nu de oorspronkelijke voorstelling met Burton in de hoofdrol. Nu dus met Shepherd als Burton als Hamlet.

Op een groot scherm achter op het podium wordt de film geprojecteerd. De acteurs spelen synchroon met de film. Tot in de kleinste details wordt alles gekopieerd. Elk handgebaar, elke beweging wordt geïmiteerd. Maar dat niet alleen. Ook camerawisselingen, close-ups en montagefouten worden uitgebeeld. Wordt er in de film ingezoomd, dan kruipen acteurs krampachtig, met decor en al, naar voren. Het resultaat is een tamelijk spastische choreografie. Eentje die het uiterste vergt van de spelers, die ondertussen ook nog eens de complete tekst uit hun mond moeten zien te krijgen.

Overigens is ook het filmmateriaal bewerkt door LeCompte. Er is in geknipt, er wordt letterlijk doorgespoeld en sommige spelers zijn geheel of gedeeltelijk weggewerkt. LeCompte lijkt eigenlijk vooral geïnteresseerd in techniek. Zoals de technieken die Burton gebruikt om zijn rol vorm te geven. Of de technische middelen die de filmmakers gebruikten. Hamlet’s verhaal is niet nadrukkelijk van belang.

Er wordt desondanks fantastisch geacteerd door vooral Shepherd en Ari Fliakos als Claudius. Beiden hebben zich een acteerstijl anno 1964 eigen gemaakt die er te midden van de razende heksenketel van activiteit op het podium indrukwekkend uitziet.

Iedere mogelijkheid tot inleving is als vanzelfsprekend uitgebannen door de verregaande knip-en-plakobsessie van LeCompte. Maar het levert uiterst vermakelijk playback-toneel op dat zelf opnieuw openstaat voor een veelvoud aan mogelijke interpretaties.

Hamlet van Shakespeare door The Wooster Group, regie Elizabeth LeCompte. Holland Festival, Theater Bellevue, Amsterdam, 6 juni. Daar te zien t/m zaterdag.