Jan Siebelink mag tevreden zijn. Madeleine Matzer is in haar theaterbewerking bij Bos Theaterproducties van ’s mans succesroman Knielen op een bed violen trouw gebleven aan de tekst. Te trouw eigenlijk. Hoewel Siebelink een aangrijpend verhaal vertelt over bloemenkweker Hans Sievez die niet kan kiezen tussen zijn God en zijn vrouw Margje, staat het haast woordelijke navertellen daarvan verre van garant voor een even meeslepende theatervoorstelling.
Twee uur lang staan of zitten de acteurs een beetje levenloos in het decor – een gestileerde houten ruimte met een koepel, die doet denken aan een kwekerij, en tegelijk aan een kerk. Kans om te schitteren krijgen ze nauwelijks, want veel meer dan Siebelinks tekst oplepelen, hebben ze niet te doen. Matzer heeft het voor elkaar gekregen om zowat alle belangrijke scènes uit het lijvige boek in haar voorstelling te krijgen. Helaas ten koste van de dynamiek en verbeelding.
Cees Geel vervult de rol van Hans Sievez. Als kind gaat Hans gebukt onder de tirannie van zijn strenggelovige vader. Tragisch genoeg begaat hij later dezelfde fout en terroriseert hij ongewild zijn eigen gezin met zijn onvoorwaardelijke liefde voor God. Zijn vrouw Margje wordt gespeeld door Wendell Jaspers die, waar ze kan, haar rol een fijne aardse schwung meegeeft. Een verademing naast het stijve harkerige spel van Geel.
Matzers ontzag voor de tekst, maakt de voorstelling veel te statisch. Alles, elke klap en iedere zoen worden verteld en niet verbeeld. Als theaterbewerking van een bijzonder beeldend en muzikaal boek, is het resultaat opmerkelijk karig.
Mooie vondsten zijn er wel, maar veel te weinig. Zoals de scène waarin Margje een miskraam heeft. Dit wordt mooi en bijna woordeloos verbeeld. Hetzelfde geldt voor de slimme dubbelrollen van acteurs Titus Boonstra en Marijn Klaver. Ze spelen Hans’ zoons, maar als ze hun lange zwarte gewaden aantrekken, veranderen ze in twee van zijn godsdienstwaanzinnige vrienden. De twijfelachtige types die hem juist bij zijn vrouw en kinderen weghouden. De woedende manier waarop Margje die zwarte gewaden van hun lijven trekt, en ze daarmee effectief transformeert in haar eigen zoons, is effectief en zegt veel over haar frustratie en verzet tegen Hans’ godsdienstige obsessie.
Maar dergelijke vondsten – momenten waar literatuur echt even veranderd in theater – zijn schaars en ver te zoeken. Waardoor Knielen op een bed violen ongeveer evenveel impact heeft als een luisterboek, de ingekorte versie uiteraard.
Verkadefabriek, Den Bosch, 20 maart. Tournee t/m 31 mei. www.bostheaterproducties.nl
Ik vraag me af of Vincent Kouters en ik naar dezelfde voorstelling hebben zitten kijken maar de manier waarop de acteurs het publiek bijna 2 uur lang weten te boeien en ontroeren lijkt alsof dhr. Kouters inderdaad naar een luisterboek heeft zitten “kijken” maar niet naar dit stuk “gekeken” heeft.
Het valt ook niet mee om onbevooroordeeld naar een bewerking van een zo geprezen boek te gaan kijken.
Juist dit zou men van een recesent mogen verwachten.
Ikzelf heb de voorstelling gezien en beleefd, warm en koud een glimlach en een traan, in 1 woord geroerd.
Het decor , terug gebracht naar elementaire vormen geven een onverwachte vertaling van de omgeving waar de spelers allerminst “levenloos” in staan.
Niet alleen mijn mening maar een meer dan enthousiast publiek spreekt de mening van dhr. Kouters tegen.
Ik ken het woord ‘reduseren’ niet.
‘Reduceren’ ken ik wel.
Als in: ‘De betekenis van deze recensie kan worden gereduceerd tot een slordige, overhaaste mening, met een opvallend gebrek aan wezenlijk analytisch vermogen.’
Wel goed gezien trouwens, de harkerigheid van Cees Geel. Hij speelt immers de tuinder Hans Sievez en doet dat kennelijk zo overtuigend dat acteur en personage daadwerkelijk samenvallen.
Toevallig heb ik zowel de voorstelling Knielen op een bed violen als Antigone gezien en ik ben het met beide recensies absoluut niet eens. De heer Kouters schrijft over Antigone dat het een fijne voorstelling is met een aantal grappige tekstfragmenten. En daar zit nou net het probleem. Het verhaal van Antigone is geen fijn verhaal: het gaat over gevaarlijk keuzes, persoonlijke dilemma’s en extreme standpunten tot de dood er op volgt. In de voorstelling van Willems worden deze thema’s gereduceerd tot nul. Er is natuurlijk niets mis met de poging om zo’n groot klassiek verhaal terug te brengen tot huis tuin en keuken niveau, maar dat red je niet door Kreon neer te zetten als een onhandige goedbedoelende huisvader met een schort voor. Het verhaal van Siebelink is ook geen fijn verhaal en god zij dank wordt in deze voorstelling niet geprobeerd er een fijn vehaal van te maken. De onhandige manier van communiceren van de personages, de steeds sterker wordende onontkoombare wurggreep van het geloof en de consquenties daarvan worden op een sobere en intelligente manier inzichtelijk gemaakt. De voorstelling schuurt, is gevaarlijk, maakt je kwaad en ontroert. Hij dwingt je als toeschouwer bij jezelf na te gaan hoe jij verhoudt t.o.v. deze thema’s. En zo moet theater zijn.
En dat moet volgens mij niet alleen het doel van iedere theatermaker zijn, dat moet ook het doel zijn van een recensent, want er worden al veel te vaak alleen maar fijne verhaaltjes verteld in het theater.
Totaal verbaasd lees ik de recentie van Vincent Kouters. Volgens mij hebben we donderdagavond 20 maart dezelfde voorstelling bezocht. Voor mij een voorstelling die fantastisch is. En in eenvoud weer geeft hou bizar het leven kan zijn. Hoe je machteloos kan zijn in wat je overkomt in het leven.
Zoals Jan Siebelink zelf zegt in een interview vorige week is het juist Madeleine Matzer gelukt om zijn boek zo te bewerken dat het voor ieder toegankelijk wordt. Juist in het toneelspel worden door de voor ieder zo bekende levensthema’s verbeeld.
Elk moment wordt er door alle spelers gespeeld. Ik heb de voorstelling nu twee keer gezien en geen moment is voor mij saai of vervelend. Juist de eenvoud van het decor en de karakters van de personages raken mij. Ik ervaar dit als de kracht van het stuk.
Voor mij lijkt het dat Vincent Kouters zelf iets in deze voorstelling tegen komt waar hij graag mee wil afrekenen. Door deze recentie doe je de voorstelling, de spelers en de regiseur zeer tekort vind ik.
Ik heb vanavond naar Knielen…………. gekeken in Hengelo, en ben het ten dele met de recensie eens. Heb gekeken naar een mooi verbeeld luisterboek. Verder prachtig gedaan hoor, maar het kon mij niet de volle 2 en half uur boeien.
Zo zie je maar…meningen verschillen. En daarom nogmaals mijn tip: lees geen recensies vooraf, maar achteraf ! laat je niet beinvloeden door azijnpissers en individuën die ook maar door hun hoofdredacties worden aangewezen om een theater te bezoeken. Hoe durft deze mijnheer Kouters een dergelijke theaterprestatie af te doen als een “gespeeld luisterboek”!
verplaats je eens in deze vijf acteurs die al la seconde stemmingswisselingen en gedaantewisselingen ondergaan en zich daar met verbluffend gemak in kunnen manifesteren! Een volle zaal in Breda liet de acteurs na afloop 5 seconden in stilte nagenieten om hen daarna vijf keer te laten terugkeren op het podium ! Schaam u mijnheer Kouters ! Schaam u diep !
Het is al weer een paar maanden geleden dat ik de voorstelling in amersfoort heb gezien.
Ik was heel erg onder de indruk ;van het verhaal (ere aan de schrijver) aan de rolwisselingen en vooral van de bezieling die alle spelers uitstraalden.
En met mij een hele zaal vol met enthousiaste, ontroerde en geraakte mensen.
Alsje de kans hebt,laat je ook raken!
[...] Madeleine Matzer, die eerder literair toneel maakte van Jan Siebelinks Knielen op een bed violen, bewerkte het Italiaanse boek tot een hapklaar toneelspel voor vier acteurs op vier [...]