De waarheid is dodelijk. Zelfs wie met de beste intenties leugens probeert te ontmaskeren, kan een bloedbad aanrichten. De personages in Ibsens De wilde eend, dat nu gespeelt wordt door De theatercompagnie, leven in een web van leugens. Als dit langzaam ontrafelt wordt, zijn de gevolgen niet te overzien. Het vreselijkste gebeurd: een onschuldig kind gaat dood.
Maaike van Langen, die vanaf 2009 naast Theu Boermans als vaste regisseur aan De theatercompagnie verbonden zal zijn, ensceneerde Ibsens tekst op een manier die goed bij dit Amsterdamse theatergezelschap past. Bijna alle aandacht gaat uit naar de tekst en de acteurs. Hierdoor is een kraakheldere voorstelling ontstaan, waarin vooral het handelen en de motieven van de personages belicht worden.
De belangrijkste daarvan zijn de jeugdvrienden Hjalmar Ekdal en Gregers Werle. Hjalmar is fotograaf en leeft samen met zijn vrouw Gina (Anneke Blok), zijn dochter Hedwig (Chava voor in ‘t Holt) en zijn vader (John Leddy). Ze leven grotendeels op kosten van de rijke oude zakenman Werle, die daarmee een oude schuld vereffend. Maar dan verschijnt diens zoon Gregers na een lange afwezigheid weer ten tonele en begint uit een soort ‘rechtvaardigheidskoorts’ het verleden van de twee families op te rakelen en er in te poeren totdat de vuile waarheid op tafel ligt.
Mike Reus is als de neurotische en bemoeizuchtige Gregers een memorabele verschijning. Hij weet mooi te laveren tussen een drammerige aanwezigheid en oprechte verbazing als blijkt dat zijn goede intenties een vernietigende uitwerking hebben op de mensen om hem heen. Goed en vooral ook geestig zijn Jasper Boeke als de dromerige Hjalmar en Harry van Rijthoven als de tikkeltje louche zakenman Werle.
Van Langen heeft een goede balans gevonden tussen tragedie en komedie. De symboliek van Ibsen, die soms nogal zwaar op de hand kan zijn, wordt ook origineel uitgewerkt. Onzinnige plastic speelgoedeenden uitgezonderd. Maar de mysterieuze zolder, waar opa Ekdal op konijnen jaagt en Hedwig voor haar wilde eend zorgt, bestaat mooi uit schaduweffecten en vage schimmen van de personages.
Het is opmerkelijk om te zien hoe herkenbaar en modern dit stuk uit de 19e eeuw eigenlijk nog kan zijn. En dat heeft niet alleen te maken met de sobere aankleding en de aangepaste tekst. De vraag of een pragmatische manier van leven, waarin leugentjes om bestwil de dingen draaglijk maken, te verkiezen is boven een idealistisch streven naar de waarheid, is nog altijd aan de orde. Dat het antwoord op die vraag niet eenduidig is, maar juist uiterst persoonlijk, is wat De wilde eend hier duidelijk laat zien.
Compagnietheater, 19 januari. Tournee t/m 28 maart. www.theatercompagnie.nl
ik heb de voorstelling gezien en zelden zag ik zulk een ouderwetse manier van spelen en regisseren op vier vierkante meter. het nederlands teater is dood!
ik ben gisteravond in Alkmaar naar deze voorstelling geweest en ik vond het geweldig. Ik wil graag meer van Ibsen op de theatervloer zien. Hij intrigeert me, ik geloof dat hij mijn ding goed weer geeft. Zijn realisme van toen doet het nu ook nog goed.