Vincent Kouters

Een degelijke Hamlet of Tsjechov-opvoering, daar doet het festival De (Internationale) Keuze van de Rotterdamse Schouwburg niet aan. Het programma bestaat uit nieuw en, als het goed is vernieuwend theater van over de hele wereld. Theatermakers die in eigen land de naam hebben gewetenloos onconventioneel te zijn, worden door het festival graag geprogrammeerd.

De zogenaamde enfant terribles René Pollesch van de Berlijnse Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz en Tim Etchells, bekend van het Britse Forced Entertainment (vorig seizoen nog in Nederland te zien met The World in Pictures) breken graag de ongeschreven theaterregels. Zij zijn nu belangrijke gasten op het Rotterdamse theaterfestival.

Op verzoek van de Vlaamse theatergroep Victoria regisseerde Etchells vijftien jonge Vlaamse kinderen in That Night Follows Day. Deze bijzondere en lucide voorstelling handelt over de soms absurde, soms noodzakelijke regels waarmee ouders hun kinderen opvoeden.

Op het podium staan Tessa, Hannah, Michiel, Spencer, Lina, Taja, Tristan, Amber, Tineke, Florian, Yen, Lana, Jérôme, Aswin en Ineke. De vijftien Vlaamse kinderen, waarvan de jongste 8 en de oudste 14 jaar jong is, vormen een spreekkoor dat vanuit een gymzaal het publiek een dik uur lang toespreekt.

‘Jullie leren ons onze veters strikken. Jullie vertellen ons niet bij vreemde mannen in de auto te stappen.’ Zo begint de litanie van regels. ‘Jullie vertellen ons dat de buurman een klootzak is,’ zegt later een klein meisje. En: ‘Jullie vertellen ons dat buitenlanders stinken’. Ergens is een onredelijke onverdraagzaamheid de regels gaan beheersen.

Al snel dringt zich dan de vraag op in hoeverre de kinderen zelf bewust zijn van de betekenis van al die zinnen. Weten ze wel wat ze met ze allen zo mooi in koor zeggen? Het effect van de voorstelling is dan ook enerzijds bewondering voor de bijna perfecte uitvoering door de jonge acteurs en anderzijds een verontrustend ongenoegen over de cynische boodschap die Etchells over de hoofden van deze kinderen de wereld in stuurt. ‘Jullie vragen zich af of we al seks hebben gehad,’ laat hij dan een meisje zeggen. Wie houdt wie nou voor de gek?

De voorstelling L’affaire Martin! is een heel ander verhaal. Dat wil zeggen: er is geen verhaal. René Pollesch creëerde een eclectisch theatraal samenraapsel met de aankleding van een Franse klucht, personages die de Pools-Duits adellijke en hoogst conservatieve familie Henckel von Donnersmarck moeten voorstellen en een montagetekst gebaseerd op teksten van de filosofe Donna Haraway en stukken filmtheorie.

Het huidige theater houdt zich angstvallig aan de heersende consensus, laat Pollesch een van de personages zeggen. Dat lijkt volgens hem vooral ‘leesbaar’ te moeten zijn en een lekker verhaal vertellen.

Niet bij Pollesch. L’affaire Martin! is een opmerkelijke voorstelling. De overspannen speelstijl is soms grappig, de moeilijke teksten vol hoogdravend filosofisch jargon blijven echter voortdurend ongrijpbaar. Dat de vijf acteurs het toch ontzettend naar hun zin hebben in deze onnavolgbare metafysische klucht zonder clou is overduidelijk. Het maakt Pollesch postmoderne hersenspinsel nog enigszins draaglijk.

De (Internationale) Keuze van de Rotterdamse Schouwburg, 7 t/m 22 september. That Night Follows Day van Victoria, regie: Tim Etchells, 8 sep. en L’affaire Martin! Etc. door de Volksbühne, regie: René Pollesch, 8 sep. www.deinternationalekeuze.nl