Vincent Kouters

Hongarije staat aan de vooravond van een revolutie. De personages in Sándor Márai’s roman Kentering van een huwelijk zien het Boedapest van weleer langzaam afbrokkelen en veranderen in een gemankeerde communistische heilstaat.

Ursul de Geer regisseert voor de tweede maal een bewerking van een roman van Márai. In een omgeving die nog het meeste weg heeft van de binnenkant van een stationsrestauratie laat hij vier personages uit Kentering van een huwelijk opdraven om ieder voor zich hun levensverhaal te vertellen. Verhalen die onherroepelijk de politieke en maatschappelijke veranderingen van die tijd weerspiegelen.

Peter (Huub Stapel) is het middelpunt in een klassieke driehoeksverhouding. De gedistingeerde man behoort geheel en al tot het bourgeoismilieu. Hij is getrouwd met Ilonka (Will van Kralingen), een vrouw uit zijn eigen klasse, maar hij is verliefd op de dienstmeid, Judit (Saskia Temmink). Zijn huwelijk wordt geplaagd door ongeluk en de totale afwezigheid van liefde en passie. Een dood kind, zijn vrouw opgenomen in een sanatorium en Judit die vertrekt naar Engeland. De ontreddering en eenzaamheid zijn bij beiden groot. Totdat Judit terugkeert en haar schort heeft vervangen voor een bontkraag. Onmiddellijk scheidt Peter van Ilonka en trouwt hij met Judit, maar ook dit huwelijk lijkt gedoemd te mislukken.

De drie personages vertellen ieder hun eigen verhaal en die komen niet altijd met elkaar overeen. De waarheid ligt ergens in het midden, maar blijkt ongrijpbaar. Even clichématig als die bewering is de manier waarop de personages hun verhaal uiteen zetten. Het zijn vaak niet meer dan pratende hoofden. De ene keer zitten ze aan die tafel en de andere keer aan die tafel. Er is een schrijnend gebrek aan afwisseling en dynamiek. Wat we te zien krijgen, is droog en saai teksttoneel.

Al haast even statisch als al dat klassieke houten meubilair op het podium, is het beschaafde acteerwerk. De gedragen manier waarop Stapel en Van Kralingen hun teksten uitspreken is vooral vermoeiend.

Als dan uiteindelijk een kwartier voor het einde de oorlog uitbreekt, verandert er eigenlijk niets. Goed, er worden wat stoelen op hun kant gelegd en de lampen komen langzaam naar beneden. Maar de laatste ontmoeting tussen Peter en Judit is gespeend van elke vorm van dramatiek. Ze wisselen wat overbodige woorden. Er klinkt wat keurige muziek. Als de straatlantaarns doven, is het verhaal klaar, maar zijn we zijn niks wijzer geworden.

Kentering van een huwelijk van Sándor Márai door Wallis Theaterproducties, regie Ursul de Geer. Leidse Schouwburg, 8 februari. Tournee.