Vincent Kouters

Een man schiet op een lagere school vier kinderen door het hoofd. Wie is die man? Hoe gaat het met zijn vrouw? En met zijn kinderen? Zijn er goede scholen in de buurt waar hij woont? Komt zijn postbode wel eens te laat?

In Fewer Emergencies breekt de Engelse toneelschrijver Martin Crimp door de dunne vernislaag die we beschaving noemen en gaat hij op zoek naar de gewelddadige impulsen die we liever verborgen houden. Hij doet dat in een geheel eigen stijl – afstandelijk en met veel donkere humor.

De voorstelling ging in première op Festival Etcetera in Amersfoort. Naast muziektheater in paradetenten en spektakelvoorstellingen wil Etcetera ook ruimte bieden voor bezinning en maatschappelijk theater. Enter 94th Floor. Een subprogramma waarin het festival locatievoorstellingen heeft verzameld die de wereld post nine eleven proberen te kenschetsen. Naast Fewer Emergencies beleeft hier het eveneens door d’Amor geproduceerde Back to the future hier zijn première.

Het drieluik Fewer Emergencies wordt gespeeld in een verlaten kantoorpand. Vier acteurs spelen vier naamloze personages die de levens beschrijven van achtereenvolgens een ogenschijnlijk gelukkige familie, een seriemoordenaar en een jongetje, Bobby, dat in zijn huis wordt getroffen door een verdwaalde kogel. De afstandelijke houding van de personages roept veel vragen op. Zijn het vier producenten die een dramatische speelfilm verzinnen of zijn het goden die het leven van de noodlottige mens bepalen?

Voor elke vertelling wordt het publiek naar een ander hoek van het gebouw geleid. Toch is het niet het decor, maar het verfijnde acteerwerk van met name Tine Joustra en Arie Kant die de eindeloos relativerende tekst behapbaar maken. Crimps taal krijgt er vleugels van.

Een voorstelling die het duidelijk wel van de locatie moet hebben is Back to the future. Makers Mark Kraan, Jef Hoogmartens en Viktor Griffioen spelen hun voorstelling in een verregende bouwput. Twee bejaarde mannetjes ontmoeten elkaar in het WTC en halen herinneringen op aan de gruwelijkheden van de Eerste Wereldoorlog, waar ze beiden niet ongeschonden uit kwamen. Ondertussen vliegen de vliegtuigen de torens in. Er wordt nog wat geroepen over geloof, kunst en wetenschap, maar als hier al een opmerking van betekenis tussen zat, dan gaat deze verloren in het al geweld van de voorstelling.

Een soundtrack vol oorlogsgeluiden, instortende twin towers en elkaar voortdurend overschreeuwende acteurs: het is allemaal ontzettend lomp gedaan. Back to the future wil rauw en confronterend zijn, maar is stompzinnig en leeg. Dit in tegenstelling tot het even gruwelijke, maar aan alle kantig prachtig ingehouden Fewer Emergencies. Het gaat hier blijkbaar over twee totaal verschillende werelden.

Festival Etcetera, Amersfoort: Fewer Emergencies van Martin Crimp door Productiehuis d*Amor en Theater De lieve vrouw, regie Julia Bless; Back to the future door Productiehuis d*Amor, 27 juni. Tot 1/7. www.festivaletcetera.nl