Het stormt in Den Bosch. Buiten, maar ook binnen, in alle theaters en podia die deze stad kent. Helemaal op zijn kop staat De Verkadefabriek – deze week het brandpunt van alle activiteiten rond theaterfestival Cement, dat dit jaar in Den Bosch is neergestreken.
Meer nog dan andere theaterfestivals biedt Cement de ruimte aan aanstormend talent. Jonge theatermakers mogen in alle vrijheid hun ding doen op dit multidisciplinaire festival. Mislukken is dus toegestaan. ‘Cement heeft zichzelf de taak opgelegd niet alleen voorstellingen te maken, maar vooral ook makers te maken,’ aldus de Bossche wethouder van Cultuur woensdag bij de officiële opening.
Dat pakt de ene keer beter uit dan de andere. In het geval van jonge maker Peerke Malschaert (1983) is het resultaat een nog verre van overtuigende proeve van kunnen. Haar mini-opera Stormval XAPMC was een van de openingsvoorstellingen van het festival.
Een razende ijskoude storm dwingt vier operazangers een schuilplaats te zoeken. In een aftands hutje houden ze zichzelf en elkaar warm met de absurdistische teksten van de Rus Daniil Charms en een koffer vol wodka. De vele slapstickachtige grappen zijn vaak te flauw voor woorden en het ontbreken van zoiets als een dramatische ontwikkeling maakt het allemaal wel erg vrijblijvend en nietszeggend.
Dan blijkt de verraderlijke stilte na de storm toch altijd weer veel heftiger en onheilspellender. Zeker op de manier zoals Jibbe Willems (1977) die verbeeldt in Antigone. Net als Stormval XAPMC een van de 8 premières op Cement.
Het ergste oorlogsgeweld is achter de rug, maar Antigone (Hanneke Scholten) brengt de nog wankele vrede in gevaar door een eervolle begrafenis te eisen voor haar zojuist gedode broer en voormalig staatsvijand Polyneikes. Maar de wet, verwoord door de nieuwe leider Kreon (Jan Kruit), verbiedt dit. Tegen alle heersende waarden en normen in probeert Antigone toch haar doel te bereiken.
Willems schreef zijn eigen tekst, gebaseerd natuurlijk op die van Sophokles, en regisseerde een compacte voorstelling. In een klein aantal rake scènes laat hij de compromisloze en strijdvaardige Antigone zien als een personage van alle tijden. Dankzij de mooie en grappige tekst, de heldere regie en de sobere aankleding een fijne voorstelling van een maker die het nog wel gaat maken. Cement mag trots zijn.
Ook op acteur Marcel Osterop (1979) van het Zuidelijk Toneel, die het ontzettend leuke Bloedjeuk schreef en regisseerde, dat op Cement opnieuw te zien is. Met herkenbare dialogen en sterke acteurs. Over het oneindige geroddel op kantoren. En over het eeuwige gezever en geouwehoer van mensen over niets.
Festival Cement, 11 t/m 16 maart, Den Bosch. www.festivalcement.nl
Toevallig heb ik zowel de voorstelling Knielen op een bed violen als Antigone gezien en ik ben het met beide recensies absoluut niet eens. De heer Kouters schrijft over Antigone dat het een fijne voorstelling is met een aantal grappige tekstfragmenten. En daar zit nou net het probleem. Het verhaal van Antigone is geen fijn verhaal: het gaat over gevaarlijk keuzes, persoonlijke dilemma’s en extreme standpunten tot de dood er op volgt. In de voorstelling van Willems worden deze thema’s gereduceerd tot nul. Er is natuurlijk niets mis met de poging om zo’n groot klassiek verhaal terug te brengen tot huis tuin en keuken niveau, maar dat red je niet door Kreon neer te zetten als een onhandige goedbedoelende huisvader met een schort voor. Het verhaal van Siebelink is ook geen fijn verhaal en god zij dank wordt in deze voorstelling niet geprobeerd er een fijn verhaal van te maken, ook al had de recensent dat liever gezien. De onhandige manier van communiceren van de personages, de steeds sterker wordende onontkoombare wurggreep van het geloof en de consequenties daarvan worden op een sobere en intelligente manier inzichtelijk gemaakt. De voorstelling schuurt, is gevaarlijk, maakt je kwaad en ontroert. Hij dwingt je als toeschouwer bij jezelf na te gaan hoe jij verhoudt t.o.v. deze thema’s. En zo moet theater zijn.
En dat moet volgens mij niet alleen het doel van iedere theatermaker zijn, dat moet ook het doel zijn van een recensie, want er worden al veel te vaak alleen maar fijne verhaaltjes verteld in het theater.