Vincent Kouters

Dat onlangs Andy Warhols afbeelding van een Coca Cola fles voor 35 miljoen dollar van de hand ging, verbaasde acteur Steven Hooi (1979) hoogst. ‘Knap hoor, dat Warhol dat nog voor elkaar krijgt. Maar ik vind alles wat die man gemaakt heeft ongelofelijk lelijk. Nee, dan zou ik veel liever iets van Jean Michel Basquiat aan mijn muur hebben hangen.

Vanaf vandaag speelt hij Basquiat in Basquiat & Warhol van toneelgroep De Nieuw Amsterdam. De rol van Warhol wordt vervuld door Sabri Saad El Hamus (1957). De voorstelling gaat vanavond in première tijdens het festival Breakin’ Walls Winter in De Brakke Grond in Amsterdam.

‘Met zijn werk schiep Basquiat een uniek universum van verhalen,’ vertelt Hooi voor aanvang van een repetitie, terwijl hij en Saad El Hamus wachten op de komst van regisseur Hans Man in ‘t Veld. ‘Het zijn prachtige collages met felgekleurde beelden of teksten die raken aan grote thema’s: van kapitalisme tot een slavernijgeschiedenis.’

Dichter Mustafa Stitou schreef de tekst. Hierin voert hij een stervende Basquiat op, die een denkbeeldige conversatie voert met zijn mentor en beste vriend Warhol. De jonge, zwarte kunstenaar bereikte in de jaren 80 abrupt de status van megaster toen hij explosieve, expressionistische doeken ging schilderen die voor grote bedragen verhandeld werden. In de dialoog halen de twee herinneringen op aan hun werk, hun ruzies en hun unieke vriendschap.

Saad El Hamus benadrukt dat ze geen documentaire wilden maken, maar een poëtisch toneelstuk dat niet per se trouw is aan de feiten. Ook zullen ze geen werk laten zien van Basquiat of Warhol. ‘We doen waar we goed in zijn: toneel maken. We gaan niet doen alsof we een prachtig schilderij kunnen maken. Met woord, decor, muziek en spel komen we een heel eind. Hun kunst staat op de achtergrond; het gaat in de eerste plaats over de vriendschap.’

Het idee voor de voorstelling kreeg Saad El Hamus toen hij de film Basquiat van Julian Schnabel zag: ‘Daarin was een bijrol weggelegd voor David Bowie, die een beetje clichématige Warhol speelde. De vriendschap tussen de twee kunstenaars viel me op. Twee mannen met zulke verschillende achtergronden, ideeën en stijlen. En toch hielden ze van elkaar. Ze waren misschien wel de enige twee in de scene rond Warhol die elkaar echt liefhadden.’

‘Het grote verschil is dat de een schildert met zijn ideeën en de ander met zijn bloed,’ vertelt Hooi. ‘Voor Warhol moest kunst vooral functioneel zijn. Het moest verkopen, anders was het niet echt waardevol. Maar Basquiat is een klassieke kunstenaar die schilderde met zijn ziel en zaligheid en dat uiteindelijk moest bekopen met zijn leven.’

Saad El Hamus vroeg Stitou om de tekst te schrijven. ‘Ik ken hem als een poëet die heel treffend het hoge en het lage bij elkaar kan brengen. Met Sawm, dat hij ook voor me schreef, wilde ik destijds een voorstelling maken over de Perzische dichter Omar Khayyámen. Ik kreeg een tekst die over Kentucky Fried Chicken ging. Dat vond ik prachtig.’

En hij castte Hooi als Basquiat. Die legt uit dat hij mateloos gefascineerd is door sterren als Basquiat en Madonna, met wie de schilder een kortstondige relatie had. ‘Die enorme zucht om bevestiging zorgt ervoor dat deze mensen tot het uiterste gaan om hun doel te bereiken. Ik snap wel dat zo’n Basquiat dan jong aan een overdosis sterft, want met sterrenstatus alleen red niemand het niet.’

Basquiat & Warhol is volgens beide acteurs een pleidooi voor de schone kunsten. Het publiek krijgt te zien wat twee mensen drijft tot maken. Saad El Hamus: ‘Nederland schreeuwt aanstaande zaterdag om en voor cultuur. Ik doe natuurlijk mee, maar ik wil straks niet met alleen een groepje acteurs en theatermakers staan schreeuwen op het Leidseplein. Dan doe je het uit werkbehoud, en daar gaat het niet om. Ik zou zo graag het publiek willen zien schreeuwen. Ook wij hebben de behoefte om te horen dat wij nodig zijn. Dat het zin heeft, wat we doen.’

Credits: Basquiat & Warhol van Mustafa Stitou door DNA. Première vanavond op Festival Breakin’ Walls Winter, Brakke Grond: www.denieuwamsterdam.nl