Vincent Kouters

Nog een theatervoorstelling waarin een groep allochtonen op het podium wordt gezet met het idee dat je zo vanzelf iets steekhoudends zegt over de huidige integratieproblematiek wilde Johan Doesburg niet maken.

Wel wilde de regisseur en artistiek leider van het Nationale Toneel het nieuwe seizoen van zijn Haagse gezelschap openen met een feestelijke en muzikale komedie waarin het leven in zijn stad, in al zijn diversiteit, tot uiting zou komen. Dat is nu Retour Hollandse Spoor geworden, een persiflage op de vele geforceerde integratieprojecten in het theater en daarbuiten.

De regisseur vindt zijn timing perfect. ‘De sfeer is grimmiger geworden hier in Den Haag: je hebt de PVV, er komen mensen in de verdrukking, cultuur wordt van de kaart geveegd,’ vertelt Doesburg onderweg naar het Panorama Mesdag.

In het museum krijgen de acteurs, muzikanten en crew een rondleiding. Het grootste schilderij van Nederland vormt namelijk het decor voor de nieuwe voorstelling. Het decoratelier heeft in korte tijd de helft van het panorama nageschilderd.

Boven in de rotonde van het museum, met uitzicht op Mesdags panorama, legt Doesburg het concept uit. Hij stelde zich voor dat de Gemeente Den Haag de verplichting zou doen uitgaan aan een toneelgezelschap om een paar boventallige acteurs te koppelen aan wat mensen van de straat. Deze worden vervolgens gezamenlijk opgesloten in het Panorama Mesdag, waar ze onder leiding van een timide dramadocent uit Kampen (gespeeld door Antoinette Jelgersma) Op hoop van zegen van Heijermans – nog zo’n oer-Hollands werk – proberen te spelen. Een dergelijke geforceerde, maatschappelijke integratie is uiteraard gedoemd om te mislukken.

Retour Hollandse Spoor is een kritiek op de noodzaak en het nut van zulke (re-)integratieprojecten. De teksten zijn geschreven door Nazmiye Oral, Gerardjan Rijnders en Michel Sluysmans.

‘De voorstelling zit vol met vooroordelen,’ zegt Doesburg trots. De groep deelnemers bestaat onder meer uit een Poolse klusjesman en tevens pornoacteur (Pieter van der Sman), een antisemitische Russin (Victoria Koblenko) en een Haags B-acteur met een flinke aardappel in de keel (Vincent Linthorst). Al deze figuren gaan met elkaar in de clinch terwijl ze Heijermans proberen te spelen en stuk voor stuk hopen (her)ontdekt te worden als een ‘groot talent’.

Twee jaar geleden speelde het Nationale Toneel Hollandse Spoor. Deze voorstelling beoogde een multicultureel sprookje te zijn waarin de diversiteit van de bevolking rond het bekende Haagse station werd bezongen. Retour Hollandse Spoor lijkt een antwoord te zijn op die nogal naïeve kijk, op alle ‘multiculti onzin,’ zoals Linthorsts personage het nu walgend verwoordt.

‘Die voorstelling toen was een feestje,’ zegt Doesburg. ‘Dat doen we nog een keer. Maar nu met een betere dramaturgie.’

Maar wel benadrukken hij en de acteurs dat het vooral ook een ‘lichte’ voorstelling is. Doesburg: ‘Het is muziektheater. Het is een vrolijke chaos. En er is een politieke connotatie, maar wat die is kan ik zo snel niet zeggen. Daarvoor moet je het zelf zien.’

Retour Hollandse Spoor van het Nationale Toneel, regie Johan Doesburg, te zien vanaf 31 augustus: www.nationaletoneel.nl