Vincent Kouters

Als ieder volk de leider krijgt die het verdient, dan moet het volk dat dictator Nemigen Witlox als grote roerganger heeft wel het domste volk ter wereld zijn. Deze Witlox is een van de kleurrijkere personages uit de koker van theatermaker Marcel Osterop.

De voorstelling heet Scheppingsdefect en wordt gespeeld door Osterops eigen Toneelgroep Cargo, dat gelieerd is aan het Zuidelijk Toneel. Scheppingsdefect is een komedie. En inderdaad, karikaturen en hyperbolen genoeg. Maar het gaat Osterop bovenal om de ridicule dictatorsretoriek.

Anderhalf uur krijgt de dwaze Nemigen Witlox (Dimme Treurniet) het woord tijdens een openbaar interview. Trots verdedigt hij zijn ijdele, miljoenen kostende bouwprojecten. Treurniet doet dat met flair terwijl hij naast een enorme afbeelding van zichzelf staat.

Qua persoonsverheerlijking en megalomanie doet hij niet onder voor echte alleenheersers à la Kaddafi of de voormalige dictator van Turkmenistan, Saparmurat Niyazov, op wie hij gedeeltelijk gebaseerd is. Zo liet deze Witlox het centrum van de hoofdstad afbreken om er nutteloze witte torens te laten verrijzen. Ook gaf hij opdracht een zee leeg te pompen voor een kunstproject.

Er is een gespreksleider genaamd Werner (Justus van Dillen) die kritische vragen stelt. En de dictator wordt bijgestaan door zijn lijfarts en zijn woordvoerster. Als Witlox zichzelf weer eens volkomen belachelijk maakt, snoeren deze hem direct de mond met: ‘Wat Nemigen eigenlijk probeert te zeggen is …’

Uiteindelijk moet de grote leider toegeven dat een onbeantwoorde liefde de aanstichter is van zijn megalomane bouwprojecten. Dan dondert de dynastie voor de ogen van het volk (het publiek) in elkaar.

Een geinig verhaaltje. En dat is wat Toneelgroep Cargo nodig had, nadat het humorloze Geen vijand halverwege de tournee wegens ‘artistieke redenen’ werd afgelast. Scheppingsdefect betekent niet gelijk de glorieuze terugkeer van Cargo. Maar goddank doet de groep waar ze goed in is: een taalkomedie spelen.

Want taal, daar zit hem de kneep in Osterops toneelwerk. Zijn personages bezigen bizarre taalbrouwsels die hun tragiek dienen te verhullen, maar deze ten slotte alleen maar uitvergroten.

De dictator en zijn hulpjes praten als doorgedraaide ambtenaren. In lange, grammaticaal rammelende zinnen proberen ze onmenselijk beleid goed te praten. En dat werkt vaak even grappig als irritant.

Scheppingsdefect door Toneelgroep Cargo, tekst en regie Marcel Osterop. Verkadefabriek, Den Bosch, 28 april. Tournee t/m 23 juni: www.tgcargo.nl