Vincent Kouters

Wie hebben eigenlijk het meeste te lijden gehad in hun leven, het Nederlandse echtpaar, of toch de Afrikaanse vluchtelingen? Dat is een vraag die zo halverwege de voorstelling De gebroeders Ouedraogo van het Zuidelijk Toneel onherroepelijk bij je op komt, en die schrijver en regisseur Peter de Graef wijselijk onbeantwoord laat. Elkaars ellende vergelijken, dat doe je niet. Zeker niet als de oorzaken van al dat leed de lengte van een halve wereldreis uit elkaar liggen.

Desalniettemin laat De Graef alle problemen, die zo eigen zijn aan de twee verschillende werelddelen, hier naast elkaar zien. De confrontatie vindt plaats in Deventer, als Gop (Bright Omansa Richards) en Antwan (Gustav Borreman), twee slecht Nederlands sprekende vluchtelingen op de stoep staan bij een bejaard en knorrig echtpaar. De gebroeders Ouedraogo zijn hun thuisland en de mensonterende toestanden aldaar ontvlucht. Ze hebben zo’n flauw vermoeden dat Deventer wel eens een voorstad van Londen kan zijn, hun reisdoel in het ‘veilige’ Westen.

Maar dan ontmoeten ze dus Karel (Bert Luppes) en Anna (Nanette Edens), een op elkaar uitgekeken echtpaar, daarom ooit ook gescheiden, maar nu toch weer bij elkaar. Ze zijn het contact met hun dochter verloren en hun enige zoon pleegde zelfmoord.

Een reis naar Afrika die De Graef samen met acteur Luppes maakte, leverde de basis voor het verslag van de reis van de twee broers. Maar ondanks de titel van de voorstelling is dat maar een deel van het verhaal. Ook de hele levensgeschiedenis van het Nederlandse echtpaar wordt in geuren en kleuren verteld. Het gevolg is dat het een flinke tijd duurt voordat de langverwachte botsing plaatsvindt. Anderhalf uur trekt De Graef er voor uit om de levens van beide duo’s uit te tekenen, terwijl die verhalen niet altijd uitblinken in originaliteit. Vooral de Westerse huwelijksperikelen – gevolgd over een periode van 50 jaar – zijn niet altijd coherent of interessant, en de tekst moet het op dit punt afleggen tegen de meeslepender opgeschreven Afrikaanse ontberingen.

Wat veel goed maakt, is het mooie acteerwerk van alle vier de spelers. Fenomenaal is de zure manier waarop Luppes, gekleed in een openhangende kamerjas, uiteindelijk de onderbuikgevoelens verwoord van een personage dat door jarenlange persoonlijke tegenslagen tot zulke standpunten is gekomen. En griezelig is het om te zien hoe de oppervlakkige gastvrijheid van de twee Nederlanders in de laatste scène niet meer blijkt te zijn dan een dun vernislaagje om een solide brok angst en egoïsme.

Parktheater, Eindhoven, 23 april. Tournee t/m 31 mei. www.hzt.nl