Vincent Kouters

Theater maken in de geest van de controversiële Weense schilder en theatermaker Oskar Kokoschka – bruut en explosief, maar ook humoristisch – dat is de bedoeling van de voorstelling Kokoschka Live! De makers, een supergroep bestaande uit Nieuw West, De Veenfabriek en De Warme Winkel, kozen ervoor geen biografische of filosofische zoektocht te verbeelden. In plaats daarvan komen ze met een chaotische en uitbundige collage vol verf, luidruchtige muziek en verwrongen lichaamsdelen.

Een maand lang spelen de drie theatergezelschappen in het gemeentemuseum in Den Haag. Niet in het auditorium, maar gewoon in een van de witte museumzalen. Tussen de Kandinsky’s en de August Macke’s die daar nu te zien zijn in een tentoonstelling over Der Blaue Reiter, een groep begin 20e eeuwse expressionisten waar ook Kokoschka deel van uitmaakte.

Er staat een houten podiumpje met witte en rode theaterdoeken eroverheen. Eromheen staan piano’s en ondefinieerbare instrumenten, 19e eeuwse wind- en dondermachines en tafels vol met schminkattributen waarvan gretig gebruik wordt gemaakt.

De acht acteurs lijken rechtstreeks van de doeken in de omringende zalen te zijn gestapt. Ze zijn zo goed als naakt en hun lichamen zijn rood of wit ingekleurd, met dikke expressieve strepen. Ook dragen ze de letters OK. Alsof ze ondertekend en goedgekeurd zijn door de meester zelf.

Op, rond en onder het podium beelden ze scènes, schilderijen, brieven en ander werk van Kokoschka uit. Telkens zo absurdistisch en rumoerig mogelijk, maar ook met vette knipoog. Zes naakte mannen met bierflesjes dragen een macaber gedicht voor, toneelteksten van Kokoschka worden er in luttele minuten doorheen gejast, publiek wordt uitgescholden en Marien Jongewaard speelt op bijzonder vermakelijke wijze de kunstenaar zelf, de ene keer als een oversekste patiënt en later met een mooie monoloog over diens eigenzinnige ideeën over kunst.

Maar het kan altijd nog raarder, zo lijkt het motto. Op een gegeven moment wordt actrice Mara van Vlijmen rood en blauw geverfd met een verfroller, terwijl Jeroen De Man op zijn blote billen wordt geslagen met een in rode verf gedoopte vis.

Maar omdat de bizarre grappen en ironische tableaus steeds voortreffelijk zijn uitgevoerd, gaat Kokoschka Live! niet vervelen.

Dan maakt het ook niet zo veel uit dat samenhang en inhoud grotendeels ontbreken. Meer nog dan in vorige theaterportretten van Oostenrijkse kunstenaars (Rilke, Stefan Zweig) die De Warme Winkel maakte, gaat het hier om de visuele virtuositeit. De collagevoorstelling is vooral een kleurrijke weergave van de driften en gekte van een rare kunstenaar. ‘De schilderijen moeten kunnen bewegen,’ roept acteur Vincent Rietveld in de voorstelling. En dat doen ze.

Gezien: Gemeentemuseum Den Haag, 25 maart. Daar t/m 25 april: www.kokoschka.nl